Karbamazepina to lek przeciwpadaczkowy, który psychiatrzy stosują też jako stabilizator nastroju. ChPL wymienia wśród jej wskazań padaczkę, zespół maniakalny, profilaktykę nawrotów ChAD, neuralgię nerwu trójdzielnego i objawy alkoholowego zespołu abstynencyjnego.
Płacisz dopiero po wypełnieniu wniosku · każde zgłoszenie ocenia lekarz z PWZ · płacisz za ocenę lekarza, nie za dokument
Karbamazepina (łac. Carbamazepinum, kod ATC N03AF01) to pochodna dibenzoazepiny. Charakterystyka produktu przypisuje jej trzy kierunki działania: przeciwpadaczkowy, neurotropowy i psychotropowy. W praktyce ten sam lek pomaga w padaczce, w niektórych nerwobólach i w zaburzeniach nastroju.
W psychiatrii karbamazepina należy do leków normotymicznych, czyli stabilizujących nastrój. Sięga się po nią przy chorobie afektywnej dwubiegunowej, w leczeniu zespołu maniakalnego i w zapobieganiu nawrotom. O tym, czy ją włączyć i w jakiej dawce, decyduje twój psychiatra. Opis na tej stronie opiera się na ChPL produktu Tegretol; inne produkty z tą substancją mogą różnić się postacią i zakresem wskazań.
Przy napadach nieświadomości (petit mal) oraz mioklonicznych karbamazepina według charakterystyki zwykle nie pomaga. Dlatego rozpoznanie musi postawić lekarz, zanim włączy karbamazepinę.
Mechanizm działania jest poznany tylko częściowo. Lek zamyka kanały sodowe w zbyt pobudzonych komórkach nerwowych, przez co tłumi seryjne wyładowania i zmniejsza wyrzut glutaminianu. W manii prawdopodobnie liczy się to, że lek spowalnia obrót dopaminy oraz noradrenaliny.
Stały poziom we krwi lek osiąga zwykle po 1-2 tygodniach. Na ten czas wpływa sama karbamazepina, która przyspiesza własny rozkład w wątrobie, a także inne leki i stan zdrowia. Kiedy pojawi się pełny efekt w twoim przypadku, ocenia lekarz, czasem na podstawie badania stężenia leku we krwi.
Sporo działań niepożądanych daje o sobie znać już na starcie terapii, szczególnie u seniorów i przy zbyt wysokiej pierwszej dawce. Objawy zależne od dawki według charakterystyki ustępują zazwyczaj po kilku dniach, same albo gdy lekarz na chwilę skoryguje dawkowanie.
Bardzo rzadkim, lecz poważnym powikłaniem są ciężkie reakcje skóry, w tym zespół Stevensa-Johnsona oraz toksyczna martwica rozpływna naskórka. W krajach z przewagą ludności kaukaskiej dotykają, według ChPL, od 1 do 6 osób na 10 000 rozpoczynających leczenie, najczęściej w ciągu pierwszych miesięcy. Allel HLA-B*1502 wyraźnie podnosi to ryzyko u ludzi o korzeniach chińskich (Han) i tajskich, a allel HLA-A*3101 w niektórych populacjach, w tym europejskiej i japońskiej. Dlatego przed startem lekarz może zlecić badanie genetyczne.
Gorączka, ból gardła, wysypka, owrzodzenia jamy ustnej, siniaki powstające bez wyraźnej przyczyny lub drobne wybroczyny to sygnał, żeby od razu dać znać lekarzowi. To mogą być pierwsze sygnały zaburzeń krwi, skóry lub wątroby.
Karbamazepina może obniżać liczbę krwinek i stężenie sodu, dlatego leczenie idzie w parze z badaniami. ChPL zaleca morfologię krwi z płytkami przed rozpoczęciem leczenia, a potem okresowo. Przed startem i regularnie w trakcie sprawdza się też czynność wątroby, a przed leczeniem i okresowo badanie moczu i stężenie mocznika.
Jeśli należysz do grupy ryzyka, np. bierzesz leki moczopędne, lekarz zleci oznaczenie sodu przed startem, następnie mniej więcej po 2 tygodniach i co miesiąc w pierwszym kwartale terapii. Lek może też obniżać stężenie hormonów tarczycy. Przy wniosku o kontynuację przygotuj aktualne wyniki, bo lekarz o nie zapyta.
Karbamazepina silnie pobudza enzymy wątrobowe, m.in. CYP3A4, przez co przyspiesza rozkład wielu innych leków. Według ChPL może osłabić działanie m.in. części leków przeciwdepresyjnych (np. sertraliny, citalopramu, trazodonu), alprazolamu, doustnych leków przeciwzakrzepowych i antykoncepcji hormonalnej.
Antykoncepcja hormonalna może przy karbamazepinie przestać chronić przed ciążą. Kobieta, która może zajść w ciążę, powinna według ChPL stosować skuteczne zabezpieczenie przez cały czas terapii i jeszcze 2 tygodnie po ostatniej dawce, przede wszystkim metodą niehormonalną. Krwawienie międzymiesiączkowe może być sygnałem tej interakcji. O metodach przeczytasz w dziale antykoncepcja hormonalna.
Łączenie karbamazepiny z inhibitorami MAO jest przeciwwskazane. Sok grejpfrutowy może zwiększać jej stężenie, a preparaty z zielem dziurawca je obniżać. Połączenie z litem albo z neuroleptykami może nasilać objawy neurologiczne. Każdy nowy lek, także ziołowy, uzgadniaj z lekarzem lub farmaceutą.
Alkohol. Lek potrafi obniżyć tolerancję na alkohol, dlatego charakterystyka zaleca abstynencję przez cały okres terapii. Alkohol dodatkowo nasila senność i zawroty głowy.
Auto i maszyny. Na starcie terapii i w okresie doboru dawki refleks mogą pogarszać senność, zawroty głowy, chwiejność, a także zamazane albo podwójne widzenie. Prowadząc auto albo obsługując maszyny, zachowaj według ChPL szczególną ostrożność.
Ciąża. Karbamazepina przenika przez łożysko. Poważne wady wrodzone zdarzają się u 2-3% wszystkich dzieci, a po ekspozycji na ten lek w ciąży 2-3 razy częściej. Wobec ciężarnych i kobiet w wieku rozrodczym ChPL stawia sprawę jasno: karbamazepiny nie należy stosować, chyba że po rozważeniu innych opcji leczenia korzyść przeważa nad ryzykiem. Planujesz ciążę? Ustal z lekarzem zmianę leczenia, zanim odstawisz antykoncepcję. Gdy test ciążowy wyjdzie pozytywny, od razu daj znać lekarzowi i nie odstawiaj leku na własną rękę: nagłe przerwanie może wywołać napady.
Karmienie piersią. Lek przechodzi do mleka, osiągając 25-60% stężenia we krwi matki. Karmienie jest możliwe pod warunkiem obserwacji dziecka w kierunku nadmiernej senności, zmian skórnych i żółtaczki; decyzję podejmij z lekarzem.
W mowie codziennej słowo psychotrop oznacza dowolny lek wpływający na psychikę, a karbamazepina do takich należy, bo ChPL przypisuje jej działanie psychotropowe. W znaczeniu prawnym to coś innego: karbamazepiny nie ma w wykazie substancji psychotropowych, dlatego jest zwykłym lekiem Rp, bez dodatkowych ograniczeń, które dotyczą takich substancji.
ChPL nie opisuje uzależnienia ani nadużywania karbamazepiny. Mimo to nagłe przerwanie kuracji jest groźne, co wyjaśnia następna sekcja.
Nagłe przerwanie karbamazepiny może wywołać napady padaczkowe. Dlatego charakterystyka zakłada powolne wycofywanie leku przez 6 miesięcy. Gdy u chorego na padaczkę konieczne jest natychmiastowe przerwanie, przejście na inny lek przeciwpadaczkowy odbywa się pod osłoną właściwego preparatu. Plan zawsze ustala lekarz.
Zmiana preparatu, na przykład z tabletek o zwykłym uwalnianiu na postać o przedłużonym uwalnianiu, to również decyzja lekarza. Różne postacie uwalniają substancję w innym tempie, więc nie zamieniaj ich samodzielnie.
U osób przyjmujących leki przeciwpadaczkowe nieco częściej pojawiają się myśli i zachowania samobójcze. Gdy coś takiego przyjdzie ci do głowy albo rodzina zauważy, że zachowujesz się inaczej niż zwykle, natychmiast poinformuj lekarza; przy bezpośrednim zagrożeniu życia wybierz 112.
Na polskim rynku spotkasz m.in. Tegretol (także w wersji CR 200 i CR 400), Amizepin, Finlepsin, Finlepsin 200 retard i Finlepsin 400 retard, Neurotop retard w mocach 300 i 600 oraz Karbamazepinę Tillomed. Każda postać wymaga recepty.
W aptece trafisz na zawiesinę doustną 20 mg/ml, zwykłe tabletki 200 mg, tabletki o zmodyfikowanym uwalnianiu w mocy 200 lub 400 mg i tabletki o przedłużonym uwalnianiu: 200, 300, 400 albo 600 mg. Farmaceuta może zaproponować zamiennik tej samej postaci. Jeśli na recepcie są tabletki o przedłużonym uwalnianiu, nie zamieniaj ich na zwykłe bez zgody lekarza.
Jeśli już leczysz się karbamazepiną, masz dokumentację i stabilny przebieg, możesz złożyć wniosek o receptę na kontynuację. Kliknij, wypełnij formularz z wywiadem i wyślij go do oceny lekarza (nadzór medyczny: lek. Damian Wojno, PWZ 3211301); jeśli czegoś mu brakuje, dopyta cię na czacie. Nie prowadzimy rozmów wideo ani telefonicznych.
Pozwala na to art. 42 ust. 2 ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty: gdy stan zdrowia opisany w dokumentacji medycznej to uzasadnia, lekarz może bez badania wystawić receptę potrzebną do dalszego leczenia. Rozpoznanie, start leczenia i zmiana leku zostają u psychiatry lub neurologa. Lekarz może odmówić; opłata dotyczy oceny wniosku, więc przy odmowie nie podlega zwrotowi.
Pułap terminu realizacji e-recepty to 365 dni; krótsze obowiązują przy antybiotykach (7 dni) i przy środkach odurzających oraz substancjach psychotropowych (30 dni). Sprawdź, jak wygląda e-recepta psychiatryczna i co przygotować do wniosku.
Wejdź w formularz
Otwórz wniosek e-recepty z wpisaną nazwą "Karbamazepina".
Wypełnij wniosek
Podaj dane, przepisz z opakowania nazwę i moc leku oraz wypełnij krótki wywiad medyczny.
Płatność
Płacisz dopiero po wypełnieniu wniosku. Opłata dotyczy oceny wniosku przez lekarza, dlatego przy odmowie nie podlega zwrotowi.
Lekarz weryfikuje
Wniosek trafia do lekarza z prawem wykonywania zawodu, który ocenia jego zasadność.
Kod recepty
Kod dostajesz e-mailem. W aptece podajesz kod oraz numer PESEL.
Według ChPL karbamazepina leczy padaczkę z napadami częściowymi i uogólnionymi, zespół maniakalny, zapobiega nawrotom choroby afektywnej dwubiegunowej, a także łagodzi nerwoból nerwu trójdzielnego i językowo-gardłowego oraz alkoholowy zespół abstynencyjny. W psychiatrii pełni rolę stabilizatora nastroju. O tym, czy pasuje do twojej choroby, decyduje lekarz po rozpoznaniu.
Stężenie leku we krwi stabilizuje się zwykle w ciągu około 1-2 tygodni, choć zależy to od innych leków, stanu zdrowia i samej karbamazepiny, która przyspiesza własny rozkład. Pełną skuteczność ocenia lekarz w trakcie wizyt kontrolnych, czasem na podstawie badania stężenia leku. Nie zmieniaj dawki, jeśli efekt wydaje ci się zbyt wolny.
Charakterystyka nie wspomina o nadużywaniu ani uzależnieniu, a karbamazepiny nie ma na liście substancji psychotropowych. Mimo to nie przerywaj go nagle: odstawienie z dnia na dzień może wywołać napady padaczkowe. ChPL przewiduje stopniowe odstawianie, a plan rozpisuje lekarz prowadzący.
Lepiej nie. Według ChPL lek może osłabiać tolerancję alkoholu, więc na czas terapii zaleca się rezygnację z picia. Alkohol nasila też senność, zawroty głowy i chwiejność, czyli typowe działania niepożądane leku, co zwiększa ryzyko upadku i wypadku.
Może się tak zdarzyć. Przyrost wagi jest w ChPL częstym działaniem niepożądanym (do 1 osoby na 10), podobnie jak obrzęki i retencja płynów. Jeśli waga rośnie szybko albo puchną ci nogi, powiedz o tym lekarzowi, bo zatrzymanie płynów może łączyć się z niskim stężeniem sodu.
Wyłącznie z lekarzem. Gwałtowne przerwanie grozi napadami padaczkowymi, więc według ChPL lek wycofuje się stopniowo przez pół roku. Jeśli u chorego z padaczką trzeba go zatrzymać natychmiast, np. przy ciężkiej reakcji skórnej, lekarz zmienia leczenie, osłaniając pacjenta innym lekiem przeciwpadaczkowym. Nie zmniejszaj dawek samodzielnie.
Tak, o ile chodzi o dalsze leczenie już rozpoczęte przez lekarza i potwierdzone dokumentacją. Po wysłaniu formularza wniosek trafia do lekarza, który w razie wątpliwości pisze do ciebie na czacie. Brak świeżych wyników krwi to przykładowy powód odmowy. Rozpoczęcie leczenia i zmiana leku wymagają wizyty u psychiatry lub neurologa.
Karbamazepina to lek na receptę (Rp). Treść ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji lekarskiej - informacje o dawkowaniu są ogólne, a o dawce i leczeniu decyduje lekarz. O wystawieniu e-recepty zawsze decyduje lekarz po weryfikacji wniosku.